Görme Engelli Kime Denir?
Yasal tanım: Gerekli tüm düzeltmelerden sonra iyi gören gözündeki görme keskinliği 20/200ya da daha az ve görme alanı 20 dereceden az olan kişilere kör denilmektedir.
20/200’ün anlamı görme yetersizliğinden etkilenen bireyin 60 cm’ den görebildiğini, normal görme gücüne sahip olan bireyin 6 m’ den görebilmesidir. Görme alanının dar olmasının anlamı ise, normal görme keskinliği olmasına rağmen, görmenin sadece merkezdekilerle, 20 dereceyle sınırlı olma, 20 derecenin dışında kalan nesneleri görememedir.
Tüm düzeltmelerle birlikte görme keskinliği 20/70 ile 20/200 arasında olan bireylere ise az gören denilmektedir. Anlamı ise normal gören birey 6 m’ den görmekte, az gören birey ise 2 m ile 60 cm arasındaki mesafeden görebilmesidir.
Eğitsel Tanım: Eğitimde dokunsal ve işitsel materyallere ( kabartma alfabe ya da konuşan kitap ) ihtiyaç duyan kişiye kör denir.
Büyütücü araçlar yardımıyla ya da büyük puntolu yazılı materyali okuyabilen bireylere ise az gören denilmektedir.
Görmenin Gelişim Üzerindeki Etkisi
- İnsanların dış dünyadan aldıkları bilgilerin % 85’ini görme kanalıyla aldıkları tahmin edilmektedir. Ancak bu, görme yetersizliği olan çocukların görenlerden % 85 daha az bilgi alacağı anlamına gelmez. Görme engelli çocukların diğer duyu organlarını da bilgi edinme amacıyla kullanacağı anlamına gelir.
- Kör bebeklerin emekleme ve yürümeye başlamalarında gecikmeler olabilir. Bunu önlemek için, kör bebeklere sesli uyaranlar sunulması ve bunlara erişme tepkilerinin desteklenmesi gerekir.
- Kör bebekler, tutma, yürüme, yemek yeme gibi birçok psikomotor beceriyi taklit yoluyla öğrenemezler. Bu becerileri yaparken ne yaptığının ona anlatılması, başka insanlar yaparken dokunma yoluyla keşfetmesi psikomotor becerilerin gelişimi için yararlıdır.
- Kavram gelişimi için çocuğa bol miktarda doğrudan yaşantılar sağlanması önemlidir.
- Kör bebeklerin iletişim becerilerinin gelişmesi için, onunla fiziksel temas kurulması, istek ve ihtiyaçlarını anlatmasının beklenmesi, kavramları anlatmak yerine doğrudan yaşantılar sağlanması önemlidir.
Görme Engelli Bireylerin Genel Özellikleri
1. Doğuştan görme engelli olan bireyler, ayakta dururken ya da otururken ileriye ya da geriye sallanma, yüzünün önünde parmaklarını ya da ellerini sallama, parmaklarını ya da elini sallama, parmakları ile gözlerini ovuşturma gibi amaçsız hareketler gösterebilirler.
2. Görme engelli bireyler, insanların yüzlerini ve eşyaların görünümlerini canlandıramadıkları için onlarla iletişimlerinde pasif ve anlamsız bir yüz ifadesine sahip olabilirler.
3. Gören bireylerle konuşurken çoğu zaman duyarsız, ilgisizmiş gibi görünebilirler.
4. Yer değiştirmelerini sağlayan yuvarlanma, yürüme gibi hareket becerilerini kazanmada gecikme gösterebilirler.
5. Sonradan görme duyusunu kaybeden bireyler arasında motor gecikme görülmez, ancak daha önce görme duyusunu kaybetmiş bireylerde motor gecikme görülebilir.
6. Tamamen görmeyen (total kör ) bireylerin yürüyüşü daha kısa adım şeklinde, belirgin bir ayak sürüme davranışı, yavaş yürüme, eğik yürüme gibi şekilsel davranışlar gösterirler.
7. Kavramsal gelişimde ya da bilişsel yeteneklerde gecikme gözlenebilir.
8. Özellikle soyut düşünmeyi gerektiren becerilerde daha başarısız olabilirler.
9. Alan kavramını vermek güçtür. Alana ilişkin bilgiler daha çok dokunma duyusu aracılığıyla kazanılmaktadır.
10. Görme yetersizliğinden kaynaklanan eksiklikleri diğer duyu organlarını kullanarak telafi etmeye çalışırlar.
11. Dikkat yoğunlaştırma, ince ayrıntıları fark etme yetenekleri gelişmiştir.
12. Sosyal faaliyetlere ilgilidirler.
13. Müzikle yakından ilgilenirler.
14. Bedensel ve zihinsel gelişimlerinde farklılıklar olabilir.
15. Bağımsız hareket edebilme becerileri sınırlıdır.
16. Algısal motor ve bilişsel gelişimde gecikme görülür.
17. İletişim kurarken yüz ifadesini değiştirmede güçlükleri olabilir.
Görme Yetersizliği Olan Çocuklar İçin Eğitim Ortamları
· Görme yetersizliği olan çocuklar için ülkemizde 3 tip eğitim ortamı bulunmaktadır.
- Ülkemizde 14 tane yatılı görme engelliler ilköğretim okulu vardır. Bu okullara göz hekimlerince kör tanısı konulan çocuklar alınmaktadır. Okullarda Milli Eğitim Bakanlığı’ nca hazırlanan ‘ Körler İlkokulu Öğretim Programı’ izlenmektedir.
- Ülkemizde görme engelli çocuklar için iki tür özel sınıf düzenlemesi bulunmaktadır. Birincisi normal okul içinde görme engelli çocukların devam ettiği özel sınıf düzenlemesidir. Ülkemizde artık birçok ilde görme engelliler için özel sınıflar bulunmaktadır.
Özel sınıf düzenlemelerinin ikincisi ise; Ankara Mitat Enç Görme Engelliler İlköğretim Okulu bünyesinde bulunan az gören sınıflarıdır. Sınıflarda öğrencilerin tercih ettikleri duyu kanallarına bağlı olarak, basılı materyalle ya da Braille alfabesiyle okuma yazma öğretilmektedir.
- Görme engelli öğrenciler kendi semtlerinde bulunan normal okullara normal akranları ile eğitimine devam eder. ( Kaynaştırma Eğitimi )
( Kaynak: Özel Eğitime Giriş Editör: Prof. Dr. Ayşegül Ataman )